Wil je gratis mijn artikelen toegezonden krijgen?
Stuur dan een
e-mailbericht met je naam en e-mailadres
.

Niet muzikaal dus een monotone spreekstem?
Ik denk het niet!
Lees mijn artikel hierover en als je onder begeleiding de oefeningen wilt doen dan hoor ik graag van je.

 

Ben jij ook wel eens bang dat je de aandacht van je toehoorders kwijt raakt en krijg je het warm omdat je niet weet hoe je hen terug moet halen?
Lees dan hoe je je eigen vrolijke noot kunt vinden en inzetten.

 

Mijn 3e artikel gaat ook over zenuwachtig zijn maar dan vooral over de lichamelijke reacties die je kunt krijgen door je nervositeit.
Een uitgebreide oefening geeft je de mogelijkheid om gewoon lekker thuis die reacties te leren kennen en hanteerbaar te maken.

 

In het artikel over zenuwen die bij je opspelen als je voor een groep moet staan geef ik in adviezen en oefeningen die je bij de voorbereiding van je presentatie kunt meenemen.
Het gaat om het onder controle krijgen van je ademhaling en het gebruik van humor. Tegelijk geef ik ook adviezen voor je lichaamshouding als je de leiding tijdens je presentatie wilt krijgen en houden.

 

In het artikel
'gun jezelf en je toehoorders de tijd om aan je stem te wennen
' bespreek ik het allereerste begin van je presentatie.
I
n dit artikel wordt met name je stemgebruik besproken. De stem waarmee je begint te praten en hoe je kunt oefenen om er achter te komen hoe jij het gemakkelijkste je stem gebruikt zonder er last van te krijgen en met behoud van de aandacht van je toehoorders.

PRESENTEREN BEGINT BIJ DE VOORBEREIDING

Je geeft een presentatie of je wilt een zakelijk gesprek aangaan. Hoe doe je dat nou eigenlijk? Waar let je op en wat kun je het beste doen of laten?
In een serie van artikelen geef ik tips en oefeningen over lichaamstaal en specifiek over je stemgebruik voor de voorbereiding en het eerste deel van een presentatie.

1.

Gun jezelf en je toehoorders de tijd om aan je stem te wennen!

2.

 

In de zenuwen omdat je een groep mensen moet toespreken?!
3.

Zenuwen of gewoon de bibbers?

4. Je eigen vrolijke noot
5.

Monotoon of melodieus spreken

Gebruik van (delen uit) deze teksten is met bronvermelding van "Helma Bannink, Stemcoach" en melding bij Helma Bannink, Stemcoach, toegestaan.

MONOTOON OF MELODIEUS SPREKEN

'Wat een saai onderwerp' versus 'wat een saaie spreker'
Luister je ook wel eens naar een spreker bij wie je het lastig vindt om er met je gedachten bij te blijven? Je denkt dan al gauw 'ik vind het saai'. Toch kan een goede spreker het meest saaie onderwerp boeiend brengen zodat iedereen achteraf weet waar het over ging en de belangrijkste punten uit de presentatie kan reproduceren.

Melodieus boeit!
Deels ligt dat bij het stemgebruik van een spreker. In dit artikel wil ik het hebben over monotoon praten versus melodieus. Iemand met een monotoon stemgebruik wordt als saai ervaren en is moeilijker te volgen dan iemand die melodie in de manier van praten brengt. Sommige mensen denken dat het te maken heeft met muzikaal zijn. Nou, ik ben ervan overtuigd dat het meer te maken heeft met oefenen en bewustzijn van je manier van praten.

Wat is jouw bereik?
Het is je vast wel eens opgevallen dat mensen tegen kinderen en helemaal tegen baby's anders praten dan tegen volwassenen. Zelfs kinderen van 7 of 10 jaar praten 'babytaal' tegen een baby: een hogere stem, minder vol en soms met een beetje verdraaide stem. Alles om te proberen de baby aan het lachen te maken, toch? Dat doen ook a-muzikale mensen zonder erbij na te denken of er moeite voor te doen. Praat je tegen iemand die doof is of hardhorend dan ga je niet alleen harder praten maar ook gearticuleerder met meer pauzes en ook met een lagere stem omdat je niet wilt schreeuwen of gillen; je bent namelijk niet boos. Ook dat gaat vanzelf. Iedereen heeft dus verschillende toonhoogtes in de stem, iedereen heeft een bepaald 'bereik', zoals dat wordt genoemd, tussen de laagste toon die je hebt en de hoogste.

Melodieus praten dankzij een goede tongval
Ik ken mensen die meestal monotoon praten. Het valt me dan op dat ze dan ook tegennatuurlijk laag praten en dat de klank met name in de keel wordt gevormd in plaats van vooraan in de mond. Ik vraag me wel eens af in hoeverre dat te maken heeft met het gevoel niet voldoende overwicht te hebben omdat een volwassen persoon met een belangrijke positie met een lage stem wordt geassocieerd en een hoge stem wordt beschouwd als lief en onbeduidend.

Ben je al aan het nadenken en uitproberen hoe laag en hoog jij praat en hoe je dat eigenlijk doet? Weet jij hoe je een hoge spreektoon voortbrengt of een iets lagere? Probeer het eens uit. Zeg eens AAAAAH alsof je bij de dokter bent en doe dat op verschillende hoogtes.Voel eens met twee vingers aan je keel of je je tong voelt of je spieren. Doe dat nog eens waarbij je je tong uitsteekt, je tong tegen je verhemelte houdt, afwisselend tegen het voorste en het achterste gedeelte. Luister naar de verschillen, ervaar de verschillen die je tong veroorzaakt.

Laat de leestekens horen
Als je een presentatie houdt waarbij je iets moet voorlezen, let dan op de leestekens. Een punt aan het einde van een zin betekent dat je stem omlaag gaat zodat je toehoorders begrijpen dat dit het eind van die zin is: je hebt je punt gemaakt. Een komma is het einde van een zinsdeel waarbij je stem niet zo ver naar beneden gaat als aan het einde van de zin, je moet duidelijk maken dat er nog een vervolg komt. Gaat je toon aan het einde van de zin omhoog dan klinkt het alsof je een vraag hebt gesteld, alsof er een ? staat. Staat het vraagteken er niet, sluit de zin dan niet af met een hogere toon.

Voor een grote groep mensen is dit vanzelfsprekend. Van die groep zijn er echter velen die zich niet bewust zijn dat ze deze 'vanzelfsprekende' regels niet opvolgen.

Het gaat dus weer om: 'word je bewust van jezelf!'

^ naar boven

 

4. JE EIGEN VROLIJKE NOOT

Je eigen vrolijke noot om je toehoorders te blijven boeien!
Ik kwam op de gedachte voor dit artikel door opmerkingen van verschillende mensen dat ze het zo moeilijk en lastig vinden om bij een presentatie toehoorders te blijven boeien.
Hoe doe je dat nou???????
Tijd om daar eens bij stil te staan.

Hoe klinkt jouw noot?
Vooropgesteld: iedereen heeft zijn/haar eigen wijze, eigen toon en eigen stemming van het moment. Je kunt dus niet een trucje aanleren dat voor iedereen altijd werkt en klinkt. Om jouw wijze, toon en stemming te vinden en te gebruiken kun je de recente ervaringen eens onder de loep nemen.
Wat voor ervaring heb je gehad die je nog goed in de herinnering en in je lijf hebt. Wat was er zo speciaal aan die ervaring, hoe verliep de presentatie, had je er op een bepaald moment veel plezier of juist de pest in? Merkte je dat je ineens de aandacht kreeg of zag je die verslappen door gapen of beweging van je toehoorders? Kun je terugluisteren naar je stem van dat moment? Sprak je sneller of hoger dan normaal of spreek je normaal al snel en hoog?

Kun je deze vragen beantwoorden? Dan ben je al een eind op weg want als je weet wat je doet is de volgende vraag: hoe doe je dat dan? Ben jij je bewust van jezelf dan kun je ook bewust jezelf inzetten en kiezen voor een andere wijze, een andere toon en zelfs een andere stemming.

Oefenen in: jouw noot ervaren.
Heb je geen idee wat er is gebeurd bij je presentaties dan adviseer ik je om bij de voorbereiding van de eerstvolgende keer (je kunt natuurlijk ook een oefensituatie creren) te oefenen in jezelf ervaren. Oefen je tekst hardop en luister dan naar jezelf. Hoe klink je in je eigen oren?
Natuurlijk is het zo dat anderen jou anders horen dan jij jezelf maar je kunt jezelf goed genoeg horen om te beoordelen of je snel praat, of je hoog praat, of je afwisselt in snelheid en melodie en of je iets opdreunt dan wel voordraagt.
Een geluidsopname is een extra hulpmiddel. Ben je niet gewend om jezelf op band te horen: luister het af als er verder niemand in de buurt is en luister het een aantal keren af totdat je gewend bent aan je eigen stemgeluid (heb je wel eens een stem van iemand gehoord die echt raar was?) en je objectiever kunt luisteren.
Kijk ook eens in de spiegel terwijl je je presentatie oefent. Hoe sta je, hoe kijk je? Probeer eens een andere houding door je bekken te draaien, je schouders iets naar boven, achter of voren te trekken, je hoofd iets te bewegen en mimiek te oefenen. Hoe voelt dat, en wat vindt je daarvan?
Doe het niet te extreem: dat voelt gek en je toehoorders zullen het waarschijnlijk overdreven vinden. Om te oefenen kun je wel alles uit de kast trekken maar verklein daarna je bewegingen.

Een vrolijke noot.
Het opdreunen van de tafel van 4 is saai. Als je op die manier een presentatie houdt waarin alleen kale feiten (of nog erger: cijfers) naar voren wordt gebracht, dan is het een hele kunst voor je toehoorders om te blijven luisteren. Sommige presentaties hebben echter wel een dergelijke boodschap. Wees je dan bewust dat de spanningsboog van je toehoorders kleiner is dan de jouwe.
Kun je een anekdote rondom een bepaald feit vertellen dat verder niets met je presentatie te maken heeft, doe dat vooral. Je kunt ook met mimiek
of met een enkel woord een ontlading bij je luisteraars los maken . Vind je dit moeilijk? Dat mag!

Oefen gewoon eens en probeer wat uit. Begin eens met uitspreken en erkennen dat het taaie en stroeve stof is zonder grappig te willen zijn. Je hebt iedereen er gelijk weer bij!
Het belangrijkste is vaak dat je niet bang hoeft te zijn om een flater te slaan of het fout te doen. Wanneer je niets probeert bereik je minder dan wanneer je iets uitprobeert wat niet helemaal uitpakt zoals je wenste en iedereen grinnikt of er een spontaan lachsalvo rondgaat. Het doel is om je toehoorders te laten toe horen, liefst actief en dat bereik je hierdoor! Het gaat dan niet alleen om de inhoud van je presentatie maar om de manier waarop je die brengt. Alleen voor de inhoud komen ze niet, dan had je wel een e-mail met bijlage kunnen versturen. Ze komen voor jou dus geef ze waar ze voor komen: JOU!

Heb je door het lezen van dit artikel vragen gekregen of wensen? Kom je op ideen waar je feedback op wilt of snap je er helemaal niets van? Bel of mail me dan eens.
Misschien heb je binnen 5 minuten antwoord of spreken we eens af voor een diepgaander gesprek.

Jouw feedback op dit artikel ontvang ik ook graag. Laat me weten of je er iets aan hebt of als je suggesties hebt ter verbetering!

Deel dit artikel met je netwerk. Iedereen kan zich aanmelden om deze en volgende automatisch gratis ontvangen.

^ naar boven

3. ZENUWEN OF GEWOON DE BIBBERS?

In mijn laatste artikel over zenuwachtig worden voor een presentatie heb ik vooral gesproken over voorbereiding en over wat je kunt doen als je al begonnen bent met je presentatie. In dit artikel wil ik het vooral hebben over je lichamelijke reacties als je nerveus hebt en geef ik je een oefening met een mogelijke lichamelijke reactie die je oefent als je niet binnen 5 minuten op de bühne moet staan.

Je kunt je voor een optreden, een spreekbeurt of een presentatie nogal ongemakkelijk voelen. Je krijgt wat meer moeite om voldoende lucht in je longen te krijgen, je hart lijkt je wel in de keel te kloppen, je blouse krijgt donkere zweetplekken, je handen en benen bibberen alsof je Parkinson hebt en ga zo nog even door met fysieke reacties op je mentale staat.

Lichamelijke aanpak
Met dit artikel ga ik niet in op de werking van je zenuwstelsel. Ik ga je ook niet vertellen dat er niets is om je zenuwachtig voor te maken of dat je het je niet moet aantrekken: blijkbaar trek je je iets aan als je dat soort reacties herkent bij jezelf. Het gaat er om hoe je met die reacties om gaat. Tegelijk ga ik ook niet beweren dat je moet proberen om geen zenuwen te hebben. Zenuwen heb je en wees er blij mee: ze geven alarmsignalen uit waardoor je alert bent en optimaal kunt reageren op wat er gebeurt: reacties van je toehoorders, uitval van apparatuur of een plotselinge ingeving kun je op een natuurlijke manier verwerken want je bent en blijft 'aanwezig'.

Zenuwen die opspelen worden pas een probleem als ze zo dominant worden dat je juist minder goed kunt functionereen, dat je niet alert bent maar hyper waardoor je bijna paniekerig reageert als er iets onverwachts gebeurt. Nogmaals: het gaat om gedachten en denkbeelden die jij je in je hoofd haalt door je lichamelijke reactie. Mijn advies is daarom om te beginnen bij die lichamelijke reactie. Dit is een advies dat door oefening, en enkel door oefening gerealiseerd kan worden en niet pas op het moment dat de zenuwen door je lijf gieren gepraktiseerd kunnen worden. Uitleg van deze methodiek kan het beste door het gewoon te doen dus lees en doe onderstaande oefening eens.

Oefenen in:
Stel: jouw reactie is dat je handen gaan bibberen, je kunt ze niet meer stil houden als je zenuwachtig bent, als je gespannen bent.
Ga dan nu eens, nu op dit moment dat je dit leest, je handen laten bibberen. Wat moet je doen om jouw handen te laten bibberen, welke spieren moet je daarvoor aanspannen?
Als k dat doe, dan merk ik dat ik de spieren in mijn onderarmen die vast zitten aan mijn polsen moet aanspannen. Ook de spieren in mijn bovenarmen spannen zich aan, verkrampen een beetje waardoor mijn schouders zich gaan vastzetten. Deze schouders zitten weer vast aan mijn schouderbladen die naar elkaar toe trekken. Mijn nek zakt een beetje naar beneden waardoor ook mijn kin naar binnen en naar beneden trekt en mijn keel al een beetje wordt dichtgeknepen. Ik voel mij nu bepaald gespannen en nogal ongemakkelijk. Geen wonder als alles is aangespannen al is het nog maar zo weinig! En ik heb nog niet eens (letterlijk) stil gestaan bij wat er verder in mijn lichaam gebeurt. Als je nu deze spierspanningen versterkt: je spant de spieren in je onderarm nog meer, bewust dus, wat verandert er dan in de rest van je lichaam, wat gaat mee? Wat voor gevoel geeft dit? Maak nu de spanning een klein beetje minder, heel bewust een heel klein beetje. Ontspan bijvoorbeeld je kin een beetje en leg je tong weer plat en voor in je mond zodat je keel weer opent. Wat verandert dit in je gevoel? Je kunt al je spieren stukje bij beetje afwisselend ontspannen en aanspannen en er steeds even bij stilstaan wat er allemaal gebeurt en wat je ervaart.

Op deze manier leer je je lichamelijke reacties kennen en je spieren inzetten wanneer je bepaalde spierspanningen nodig hebt om je zenuwachtigheid te kunnen hanteren. Op het moment dat je nerveus wordt en je merkt dat je bepaalde spieren hebt aangespannen die horen bij jouw manier van nerveus zijn kun je er voor kiezen om diezelfde of andere spieren meer of juist minder aan te spannen. Je hebt namelijk door oefening geleerd wat het aan- en ontspannen van spieren voor invloed heeft op jouw gevoel.

Samen er aan werken?
Spreekt deze milde en persoonlijke methodiek je aan en wil je hier mee leren werken? Neem dan eens contact met me op.

Als je het leuk vindt om te zingen dan nodig ik je daarnaast van harte uit om deel te nemen aan n van de weekenden die ik in Noord Frankrijk organiseer in mei en juni. In deze weekenden wordt gewerkt aan jou als performer met een zangstem en dus meer dan alleen een spreekstem. Vraag gerust om meer informatie.

 

2. In de zenuwen omdat je een groep mensen moet toespreken?!

Heb je de zenuwen als je een groep moet toespreken?
Klopt het hart je in de keel als je wordt aangekondigd?
Gaan je knien knikken of heb je bibberende vingers?

Ach, het zijn allemaal bekende verschijnselen die iedereen die wel eens voor een groep heeft gestaan herkent. Of je al vaak een presentatie hebt gehouden of het binnenkort de eerste keer is: het levert spanning op. Hoe ga je nou met die spanning om? Heb jij die kortdurende reacties, dan kunnen de volgende adviezen je van nut zijn om met meer plezier je volgende presentatie tegemoet te zien.

Het is aan jou!
Hoe je er mee om gaat is puur aan jou. Er is niet n zaligmakende oplossing die voor iedereen werkt. Dat betekent dus dat je er zelf achter moet komen wat voor jou werkt. Een eerste vraag is: waardoor ontstaat bij jou spanning? Mogelijke gedachtes bij het geven van een presentatie zijn bijvoorbeeld:

  • 'Alles' hangt af van deze ene presentatie
  • Je bent bang om te blozen of te bibberen
  • Je bent bang dat je stem zal overslaan
  • Je denkt dat je ondanks alles dat je al gedaan hebt, toch niet goed genoeg bent voorbereid, dat de apparatuur niet goed genoeg zal functioneren of dat je van alles
  • In gedachten hoor je je toehoorders al lachen, gapen of zelfs 'boe' roepen

Oefenen in: humor
Uit een dergelijk lijstje maak je al op dat er lichamelijke reacties kunnen zijn. Deze reacties beginnen meestal kort voor aanvang van je presentatie. Wat mij betreft: laat die reacties er maar gewoon zijn! Schaam je niet voor iets dat iedereen herkent en ervaren heeft. Kom er lekker voor uit en vertel je toehoorders dat die verdraaide zenuwen je weer op de stem aan het werken zijn dus dat je maar eens begint met water drinken (let maar eens op hoeveel mensen beginnen met water drinken terwijl ze nog niets hebben gezegd en blijkbaar toch al een droge keel hebben of zo) en dat zo direkt de aanwijsstok weer onder controle is. Je hebt daarmee direkt het ijs gebroken want humor doet het 'm vaak. In mijn vorige artikel schreef ik over je toeschouwers en jezelf laten wennen aan je stem. Als je met dit soort zinnetjes, die nergens over hoeven te gaan, begint, dan heb je dat 'laten wennen' al gelijk gehad. In een relatief veilige omgeving waar van je presentatie niet veel afhangt, kun je dit eens uitproberen en ervaren hoe bevrijdend het is om jezelf niet al te serieus te nemen en dat wat je belemmert op de hak te nemen!

Een hart dat in de keel klopt of bibberende vingers en handen wil ook nog wel eens verholpen worden door stevig en bewust en voluit alle lucht zo snel mogelijk uit je longen te blazen, 5 seconden wachten met ademhalen en daarna pas weer n keer stevig inademen. Na opnieuw 5 seconden wachten blaas je het weer helemaal uit. Binnen 15 seconden heb je hiermee al het belangrijkste bereikt: een teveel aan kooldioxide uit je lichaam en voldoende zuurstof er in. Bovendien bezorg je jezelf een fantastische afleiding wat meestal het hardste nodig is.

Leiding nemen door je lichaamshouding
In bovenstaand lijstje lees je ook een aantal punten die met je voorbereiding te maken hebben. Voor velen werkt het om met lijstjes te werken: wat moet je doen en wat heb je daarvan al gedaan. Als je je lijstje hebt afgevinkt dan moet je er op vertrouwen dat je goed bent voorbereid. De dingen die zomaar gebeuren, die eigenlijk niet in te calculeren zijn, moet je jezelf ook niet kwalijk nemen. Hoe meer ervaren je wordt, hoe beter je op dit soort onverwachte zaken kunt improviseren.

Wat er ook gebeurt, apparatuur die er toch ineens mee op houdt, een zaal die niet reageert zoals je wilt, of je krijgt je stem niet onder controle: zorg voor jezelf.
Om de leiding te houden kun je geen paniek gebruiken dus je hebt stevigheid nodig, een houvast. Hierbij is je lichaam d uitkomst:

  • Zorg dat je op je beide voeten staat, stevig staat, niet de ene enkel over de andere of op n been geleund.
  • Sta rechtop, maak je lang en fier en zonder je hoofd gelijk in je nek te leggen (dat wordt arrogant en je sluit je keel af wat spreken bemoeilijkt) kun je wel recht vooruit kijken.
    Heb je een lessenaar of een tafel waar je een hand op kunt leggen terwijl je recht blijft staan?
  • Misschien helpt het als je even je goed voorbereide presentatie loslaat en naar je toehoorders loopt om met deze of gene even een praatje te maken ("waar komt u vandaan?") en daarmee de spanning te breken.

Neem jij de leiding en weet je wat je wilt en waar je naar toe wilt, dan is er geen hoongelach en blijven mensen geboeid naar je luisteren!

^ naar boven

1. Gun jezelf en je toehoorders de tijd om aan je stem te wennen!

Als je je stem en je stemgebruik onder controle hebt en bewust kunt inzetten dan kun je hier mee gaan spelen om bepaalde effecten te bereiken. Acteurs zijn hier bedreven in. Dit artikel gaat echter niet over die situaties en dus niet over bijzondere effecten.

Wees jezelf
Buiten de zenuwen waarover ik in een ander artikel tips zal geven, zijn er mensen die anders gaan praten: zwaarwichtiger door meer achter in de keel te praten of extra luchtig want die humor moet er toch altijd in? Hierdoor gaan ze hoger en sneller praten. Waarom zou je bij het geven van een presentatie anders moeten praten dan wanneer je een praatje over het weer houdt met je buurman? Ook dan maak je gebruik van je stem en je buurman begrijpt precies wat je wilt zeggen en heeft zijn aandacht bij jou en bij wat je te zeggen hebt, toch?

Oefenen in: je stem ervaren
Hoe kom je er nu achter he jij bent en he jij doet? Pak een verhaaltje, een gedicht of kort krantenknipsel. Lees dat hardop, misschien vind je zelfs wel een toehoorder. Probeer te ervaren he je dat opleest. Probeer te horen op wat voor toon je praat, gebruik je de leestekens en leg je op belangrijke woorden een kleine nadruk? Kun je horen wat voor melodie je daardoor maakt en met wat voor ritme? Een andere keer kun je het eens anders lezen, bijvoorbeeld met overdreven emotie om duidelijker te krijgen wat je daarvoor precies doet. Wanneer je weet hóe je de klank maakt (je weet bijvoorbeeld welke spieren je inspant, wat je met je tong doet en hoe je kaakstand is) dan kun je er mee gaan spelen en je kennis inzetten voor een optimale presentatie.

Stemhoogte aanpassen
Er is mij de vraag gesteld of je een gesprek of presentatie met een hoge of juist lage stem moet beginnen. Ik kan hier alleen maar op adviseren om vooral met je gemiddelde stemhoogte te beginnen tenzij je een bijzonder effect wilt krijgen bij je toehoorders.

Laat je toehoorders even wennen aan jouw stem
Als je een groep mensen gaat toespreken, geef hen dan even de gelegenheid om te wennen aan jouw stem en aan jouw manier van praten. Zelfs als ze jou al kennen, geef je hen de gelegenheid om opnieuw te leren luisteren naar hoe je klinkt: het helpt hen om de aandacht te zetten op datgene dat je te vertellen hebt. Dit wennen doe je door langzaam te praten, op een kalme toon en zonder moeilijk te begrijpen inhoud: jezelf voorstellen is hiervoor goed geschikt want dat hoeft niet langer dan 1 minuut te duren.

Geniet!
Wanneer je toekomt aan de werkelijke inhoud van je presentatie kun je het geoefende in praktijk brengen en je stem gaan aanpassen aan de woorden, de emoties en de reacties van het publiek. Geniet van de dialoog die kan plaatsvinden tijdens een monoloog!

^ naar boven